De Balder VL.92
Zeillogger
De Balder VL.92 werd in 1912 gebouwd op de Vlaardingse werf van A. de Jong, in opdracht van de Visserij-Maatschappij Mercurius. De kiel werd gelegd op 15 maart 1912 en op 15 mei van datzelfde jaar liep het schip van stapel.
Van 1912 tot 1921 voer de Balder als zeillogger in de Vlaardingse haringvisserij. Het was de tijd van de vleetvisserij: met lange drijvende netten werd de haring op zee gevangen. De Balder voer daarbij volledig op zeilkracht. Het schip behoort daarmee tot de laatste generatie zeilende haringloggers uit de Nederlandse visserijgeschiedenis.
In 1929 veranderde haar leven ingrijpend. De Balder werd verkocht aan de Scheveningse rederij A. van der Zwan, verlengd met ongeveer 5,25 meter en voorzien van een 100 pk motor. Ze kreeg daarbij de naam SCH.14 Oceaan. Daarmee kwam er definitief een einde aan haar bestaan als puur zeilend vissersschip.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het schip gevorderd door de Duitse bezetter. Na de oorlog keerde ze terug naar Nederland en werd ze opnieuw gebruikt in de visserij.
Later kreeg de Balder een heel andere functie. Van 1962 tot 1976 diende het schip als opleidingsschip voor de Visserijschool in Scheveningen, waar toekomstige vissers werden opgeleid voor onder andere de trawl- en vleetvisserij. Onder de naam Zeearend kreeg ze daarmee een nieuwe betekenis binnen de Nederlandse visserij.
In 1977 werd het schip voor het symbolische bedrag van één gulden overgedragen aan het Nederlands Scheepvaartmuseum in Amsterdam. Daar begon een zeer ingrijpende restauratie. De latere verbouwingen werden teruggedraaid, de oorspronkelijke lengte werd hersteld en de Balder werd zoveel mogelijk teruggebracht naar haar oorspronkelijke verschijningsvorm als zeillogger.
En dat is misschien wel het mooiste hoofdstuk.
In 2006 keerde de Balder terug naar Vlaardingen, de stad waar ze in 1912 was gebouwd en waar haar verhaal begon. Inmiddels wordt het schip beheerd door de Stichting Zeillogger Balder, die zich inzet voor het behoud van dit bijzondere stuk varend erfgoed.
De Balder is tegenwoordig de oudste nog varende Nederlandse haringlogger. Het schip is ongeveer 25 meter lang, 6,5 meter breed en heeft twee masten. De huidige voortstuwing bestaat uit een Mercedes OM355 van 240 pk, maar het karakter van het schip wordt natuurlijk vooral bepaald door haar tuigage en haar geklonken ijzeren romp.
Wat ik persoonlijk mooi vind aan de Balder, is dat ze niet alleen een museumstuk is. Ze wordt nog steeds gebruikt, vaart met gasten en is aanwezig bij maritieme evenementen zoals Vlaggetjesdag, de Wereldhavendagen en Oostende voor Anker. Daarmee blijft de Balder daadwerkelijk onderdeel van het maritieme leven.
En er zit een mooi verhaal achter de naam
De Balder is eigenlijk een prachtig voorbeeld van hoe de Nederlandse visserij in één schip samenkomt: van zeil naar motor, van vissersschip naar opleidingsschip, van bijna verloren erfgoed naar gerestaureerd historisch schip.
En vooral de combinatie met Vlaardingen maakt haar bijzonder. Vlaardingen was ooit een van de belangrijkste haringsteden van Nederland. De Balder werd er gebouwd, voer vanuit die stad op haring en keerde bijna een eeuw later terug naar haar geboorteplaats.
Daarom zou ik haar voor een website niet simpelweg omschrijven als “een oude haringlogger”, maar als een tastbare herinnering aan de tijd waarin Vlaardingen leefde van de haringvisserij.
